Alpy Julijskie to zachodnia Słowenia - i w zależności od tego, gdzie trafisz, dostajesz zupełnie różne góry. Rejon Bledu i Bohinja to pocztówkowa Słowenia, tłoczna i fotografowana z każdego kąta. Rejon Bovca, Kobaridu i Tolminu to coś innego - Dolina Soczy, turkusowa rzeka, wodospady opadające ze skalnych półek i granie, na których można spędzić cały dzień nie spotykając nikogo. To ten drugi rejon, który zostawia więcej.

Całość leży w granicach Triglavskiego Parku Narodowego - jedynego parku narodowego w Słowenii, obejmującego większość wschodnich Alp Julijskich. Najwyższy szczyt to Triglav (2864 m), symbol narodowy Słowenii - jego wizerunek jest w godle i na fladze. Ale Triglav to temat na osobną wyprawę z noclegiem w schronisku i doświadczeniem wysokogórskim. Poniżej skupiam się na rejonie, który jest sercem szlaków tej strony serwisu.

Rzeka Socza (słoweń. Soča) wypływa ze źródła w Trenta i płynie na południe przez około 140 km, wpadając ostatecznie do Zatoki Weneckiej po włoskiej stronie granicy. Kolor wody jest intensywnie turkusowy przez cały rok - zimna, czysta, z białymi wapiennymi skałami na brzegach. Wygląda nierealnie i przy każdym spotkaniu z nią wygląda tak samo.

Górna część doliny między Bovcem a Tolminem to główna oś całego rejonu. Wzdłuż niej jest wszystko - wodospady, wąwozy, miejscowości, punkty startowe szlaków.

Główna baza w górnej części Doliny Soczy. Małe miasteczko otoczone górami, z którego wychodzą szlaki piesze, rowerowe i drogi wspinaczkowe. To też centrum sportów aktywnych w tej części Słowenii - rafting na Soczy, kajakarstwo, kanyoning na dopływach Fratarica i Sušec, paralotnie nad doliną. Jeśli szukasz bazy na kilka dni z różnymi opcjami na każdy dzień - Bovec to dobry wybór.

Największy wodospad w Słowenii, 144 metry wysokości. Spada ze skalnej półki ponad doliną, widoczny już z drogi. Dojście szlakiem z okolic Bovca zajmuje około godziny i pozwala podejść pod samą podstawę. Jeden z tych widoków, których nie trzeba długo szukać.

Mniejsze i spokojniejsze niż Bovec, z dwoma rzeczami wartymi uwagi. Pierwsze to Muzeum I Wojny Światowej - jeden z najlepszych takich obiektów w Europie, dokumentujący walki na froncie soczańskim, opisanym przez Hemingwaya w "Pożegnaniu z bronią". Drugie to Wodospad Kozjak - kilkanaście minut spaceru z centrum, wodospad wpada do małego kanionu w formie misy skalnej. Jedno z tych miejsc, gdzie efekt jest nieproporcjonalnie duży do wysiłku dojścia.

Na południu doliny, gdzie rzeki Tolminka i Zadlaščica spotykają się z Soczą. Wąwóz Tolminska Korita to kładki nad potokami między skalnymi ścianami, przejście przez tak zwany Diabelski Most i miejsca gdzie woda wyrzeźbiła skałę przez miliony lat. Krótka trasa, dobra na pół dnia.

Najwyżej położona przełęcz w Słowenii na 1611 m, 50 zakrętów łączących Kranjską Gorę z Trentą i Doliną Soczy. Droga jest atrakcją sama w sobie - widoki na Alpy Julijskie z każdego zakrętu. Punkt startowy szlaków w wyższe partie gór.

To rejony z artykułów na tej stronie - szlaki bez tłumów, dzikie, wymagające kondycji. Pełny opis w artykułach poniżej.

Alpy Julijskie w tym rejonie sprawdzają się dla każdego, kto chce coś więcej niż pocztówkowe zdjęcie. Wodospad Kozjak czy Tolminska Korita to wyjścia na kilka godzin dostępne praktycznie dla każdego. Granie powyżej Bovca wymagają kondycji i doświadczenia górskiego. Triglav to projekt na osobny wyjazd z planowaniem noclegów w schroniskach i doświadczeniem alpejskim - nie jest to szczyt do wejścia z marszu.

Burze w Alpach Julijskich pojawiają się często po południu w sezonie letnim i mogą być gwałtowne. Warto sprawdzać prognozę przed wyjściem i nie przeciągać wyjść wysokogórskich do popołudnia.

Z południa Polski około 7-8 godzin jazdy, w zależności od wybranej trasy przez Austrię. Waluta: euro. Wjazd i wejście na szlaki w Triglavskim Parku Narodowym są bezpłatne, niektóre parkingi płatne.

Triglav

Alpy Julijskie

Beskid Śląski to pasmo, które większość ludzi z południa Śląska zna od dziecka. Blisko, dobrze skomunikowane, z infrastrukturą która działa - wyciągi, gondole, schroniska w rozsądnych odstępach. To nie jest miejsce dla tych, którzy szukają dzikości i samotności na szlaku. Jest tu po prostu ruch, szczególnie w weekendy i sezony. Ale to nie przekreśla tych gór - bo przy odpowiednim doborze trasy i pory dnia można tu nadal znaleźć moment dla siebie, a szczyty mają charakter, który zostaje w pamięci.

Pasmo podzielone jest na dwie części: Pasmo Baraniej Góry na wschodzie i Pasmo Czantorii na zachodzie. Główne bazy to Szczyrk, Wisła, Ustroń, Brenna i Bielsko-Biała.

 to najwyższy szczyt Beskidu Śląskiego. Można wjechać kolejką linową z centrum Szczyrku w dwóch etapach - do Hali Jaworzyna, a stamtąd dalej na szczyt. Kto woli pieszo, ma do wyboru kilka szlaków, z których najbardziej stromy jest niebieski z centrum Szczyrku. Wariant przez Malinowską Skałę zielonym szlakiem jest widokowy i warto go wziąć pod uwagę przynajmniej w jedną stronę.

 to inne doświadczenie niż Skrzyczne. Przy dobrej pogodzie z grani widać Tatry, a wschód słońca stąd należy do tych, które trudno zapomnieć. Schronisko jest oddalone od szczytu o około 10 minut czarnym szlakiem do Siodła pod Klimczokiem - warto wiedzieć, żeby się nie zdziwić na miejscu.

 to drugi co do wysokości szczyt pasma i miejsce, gdzie zaczyna się Wisła - dosłownie, u jej podnóża bierze początek rzeka. Na szczyt prowadzi kilka szlaków z Wisły Czarne i Kamesznicy. Po drodze w dół warto zejść przez Dolinę Białej Wisełki - Kaskady Rodła są tam, gdzie szlak skręca.

 jest wygodna - gondola z bielskiej dzielnicy Olszówka Górna dowozi niemal pod samo schronisko. To czyni ją jednym z najbardziej dostępnych punktów widokowych w całych Beskidach, co przekłada się na ruch. Ale jako etap dłuższej pętli - na przykład przez Klimczok i Błatnią - ma sens.

 to spokojniejsza alternatywa. Rozległa polana, schronisko z historią sięgającą lat 20. ubiegłego wieku, szlaki z Jaworza i Brennej. Mniej oblegana niż szczyty w okolicach Szczyrku, co w tym paśmie jest już wartością samą w sobie.

 na granicy polsko-czeskiej, z najstarszym schroniskiem w polskiej części Beskidu Śląskiego - obiekt otwarty w 1922 roku. Dojście z Wisły Głębce lub z Przełęczy Kubalonka.

 to wychodnia skalna na trasie między Przełęczą Salmopolską a Skrzycznem. Krótki szlak, a widok na dolinę potrafi zaskoczyć nawet kogoś kto zna te góry od lat. Dobry cel sam w sobie jeśli nie masz siły na pełne wejście na Skrzyczne.

 w Dolinie Białej Wisełki - naturalny punkt na trasie z Baraniej Góry. Nie trzeba robić osobnej wycieczki, żeby je zobaczyć.

 z wieżą widokową i kolejką linową nad Ustroniem. Bardziej narciarska niż piesza w swojej tożsamości, ale widoki na Beskid Śląski i Tatry przy dobrej pogodzie są konkretne.

Beskid Śląski sprawdza się najlepiej dla osób, które dopiero zaczynają chodzić po górach, przychodzą z dziećmi albo mają po prostu ochotę na krótki wypad bez kombinowania z dojazdem. Infrastruktura jest tu lepsza niż w większości polskich pasm - kolejki linowe, schroniska w rozsądnych odstępach, miejsca parkingowe przy większości punktów startowych. Zimą to jeden z lepiej przygotowanych rejonów narciarskich w Polsce, szczególnie okolice Szczyrku i Wisły.

Jeśli szukasz ciszy i pustych szlaków - przyjdź tu w tygodniu, wczesnym rankiem, albo wybierz Błatnią i okolice Brennej zamiast okolic Szczyrku.

Z Katowic do Szczyrku niecała godzina drogi. Wisła i Ustroń podobnie. Busy kursują regularnie z Bielska-Białej do większości miejscowości w paśmie. Bielsko-Biała ma też bezpośrednie połączenia kolejowe z Katowicami i Krakowem.

Skrzyczne

Beskid Śląski

Beskid Żywiecki to najwyższa część polskich Beskidów i drugie pod względem wysokości pasmo w całym kraju - zaraz po Tatrach. Rozciąga się na około 70 km od Przełęczy Zwardońskiej na zachodzie po dolinę Skawy na wschodzie. Babia Góra nadaje temu miejscu charakter - to nie jest już typowy, łagodny beskidzki teren. Powyżej granicy lasu robi się tu alpejsko, z kosodrzewiną, skałami i pogodą, która potrafi zaskoczyć w każdej chwili.

Pasmo jest na tyle rozległe, że jedna wizyta go nie wyczerpuje. Zachód z Wielką Raczą i Rycerzową ma zupełnie inny klimat niż okolice Babiej Góry czy Pilska - cichszy, bardziej pasterski, z bacówkami i mniejszym ruchem.

 to najwyższy szczyt Beskidów i poza Tatrami nie ma w Polsce wyższej góry. Szczyt właściwy nazywa się Diablak. Na górze jest kamienny murek usypany jako osłona przed wiatrem - i to mówi sporo o tym miejscu. Pogoda zmienia się tu szybko, burze latem potrafią nadejść w kilkanaście minut, a północne żleby mają nawet 70 stopni nachylenia. Nie warto lekceważyć tej góry nawet przy dobrej aurze.

Najszybsze wejście to szlak z Przełęczy Krowiarki - około 2,5 godziny. Wariant z Zawoi przez Schronisko Markowe Szczawiny jest dłuższy, ale bardziej rozbudowany. Perć Akademików to najtrudniejsza trasa w tych górach - z łańcuchami i klamrami, dostępna tylko latem, zimą zamknięta.

Jedna uwaga praktyczna: z psem na polskich szlakach Babiej Góry wejść nie można - to teren Babiogórskiego Parku Narodowego. Można to obejść wchodząc od strony słowackiej, gdzie zakazu nie ma - szczyt jest graniczny.

 - tu jest podobna sytuacja jak z Sasanką w Górach Bystrzyckich: właściwy wierzchołek Pilska leży po stronie słowackiej. Polski wierzchołek to Góra Pięciu Kopców (1534 m), z tablicą, słupkami granicznymi i panoramą na Babią Górę, Tatry i Beskid Śląski. Schronisko na Hali Miziowej jest poniżej, około godziny marszu w dół. Najpopularniejsze wejście z Korbielowa żółtym lub zielonym szlakiem - około 3,5 godziny.

 w zachodniej części pasma to spokojniejszy rejon niż okolice Babiej Góry. Schronisko PTTK przy szczycie, dojście z Rycerki Górnej lub Zwardonia. Zimą narciarze, latem znacznie mniej ludzi.

 to jeden z tych celów, które cieszą bez względu na długość trasy. Hala z widokiem na Pilsko, Babią Górę i przy dobrej pogodzie Tatry - a do tego schronisko z jagodziankami, które mają w okolicy konkretną reputację. Zimą popularne wyjście na skiturach.

 - często łączona z Rysianką w jeden dzień, co jest sensowne. Podejście z Żabnicy leśną ścieżką, szczyt z widokiem na grzbiety Beskidu Żywieckiego.

Babia Góra jest najpopularniejszym szczytem w Polsce do oglądania wschodów i zachodów słońca - o świcie można tu spotkać zaskakująco dużo ludzi. Dobrą bazą na taki wypad jest Schronisko Markowe Szczawiny na 1180 m, z noclegiem i możliwością wyjścia o świcie.

Jezioro Żywieckie to dobry punkt na dzień bez szlaków - spacer wzdłuż brzegu, widok na Skrzyczne przy dobrej pogodzie. Żywiec sam w sobie ma browar z możliwością zwiedzania i stare miasto warte godziny spaceru.

Beskid Żywiecki jest pasmem dla każdego, ale z zastrzeżeniami. Babia Góra wymaga szacunku i przygotowania - nie jest to szczyt do wejścia w klapkach z dzieckiem bez doświadczenia, szczególnie nie w niepewnej pogodzie. Pilsko i Rysianka są łagodniejsze i spokojnie nadają się na rodzinny wypad. Wielka Racza i zachodnia część pasma to kierunek dla tych, którzy wolą spokój.

Zimą to jeden z lepszych rejonów narciarskich w Polsce - Korbielów pod Pilskiem i okolice Zwardonia. Pokrywa śnieżna utrzymuje się tu długo, niekiedy do maja.

Główne bazy to Zawoja i Przełęcz Krowiarki pod Babią Górę, Korbielów pod Pilsko, Rycerka Górna i Zwardoń w zachodniej części. Z Żywca do Korbielowa niecałe 40 minut drogi. Z Katowic do Żywca około godziny.

Babia Góra (Diablak)

Beskid Żywiecki

Góry Bystrzyckie to pasmo w Sudetach Środkowych, które wyróżnia się przede wszystkim ciszą. Nie ma tu panoram co pięćset metrów ani tłumu na każdej ławce. Zamiast tego są długie, spokojne grzbiety porośnięte lasem, torfowiska jak to pod Zieleńcem i trasy, gdzie przez kilka godzin można nie spotkać żywej duszy.

Pasmo rozciąga się na długości około 40 km, od Obniżenia Dusznickiego po Przełęcz Międzyleską, a Przełęcz Spalona (812 m) dzieli je umownie na część północną i południową. To nie są góry do bicia rekordów - to góry do chodzenia.

 to najwyższy szczyt dostępny szlakiem, ze stalowo-drewnianą wieżą widokową o wysokości 23 metrów. Z górnej platformy widać Masyw Śnieżnika, Góry Orlickie, Góry Bardzkie i przy dobrej widoczności Karkonosze. Najwygodniejszy dojazd - z parkingu przy Schronisku Jagodna na Przełęczy Spalonej lub z Przełęczy nad Porębą, niebieski szlak, około 1 h 20 min.

Warto wiedzieć: technicznie najwyższym punktem masywu jest Sasanka (985 m), ale nie prowadzi na nią żaden znakowany szlak.

 to trzeci co do wysokości szczyt pasma, z drewnianą wieżą widokową z 2021 roku. Widok na Góry Bystrzyckie i Masyw Śnieżnika. Dojście z Gniewoszowa zajmuje około godziny, z Niemojowa dwie godziny.

 to jeden z bardziej niezwykłych zakątków Sudetów - rezerwat przyrody z charakterystycznymi kładkami i własną wieżą widokową. Zielony szlak prowadzi przez torfowisko trasą, która wygląda inaczej niż cokolwiek w okolicy. Warto wejść tu nawet jeśli plan dnia zakłada coś innego.

 oddziela Góry Bystrzyckie od czeskich Gór Orlickich na odcinku 25 km. Najpiękniejszy fragment zaczyna się po czeskiej stronie, spod schroniska Orlická chata. To dobry powód, żeby jeden dzień poświęcić na wyjście za granicę.

 to odcinek drogi krajowej nr 389 o długości 42 km, jedna z najwyżej położonych szos asfaltowych w Polsce. Można ją przemierzać samochodem, rowerem albo pieszo - widoki na Kotlinę Kłodzką i Masyw Śnieżnika robią wrażenie.

 na Przełęczy Spalonej - naturalna baza wypadowa dla większości szlaków w części południowej. Obiekt z historią sięgającą 1895 roku, 80 miejsc noclegowych. Jedzenie ma tu dobrą reputację, co w schroniskach nie jest oczywiste.

 blisko Dusznik-Zdroju - starszy obiekt z połowy XIX wieku, wcześniej znany jako Liebe Stille (Cicha Miłość). Dobra panorama na Góry Stołowe i Wzgórza Lewińskie. Klimat trudno opisać - trzeba po prostu wejść.

Góry Bystrzyckie sprawdzają się dobrze jeśli nie potrzebujesz ciągłych atrakcji i widoków. Różnice wysokości są tu niewielkie, szlaki dobrze oznakowane, większość tras jest do przejścia z dziećmi bez stresu. Rowerzyści znajdą sporo do eksplorowania - gęsta sieć duktów leśnych i dróg szutrowych, a część z nich ma nazwy w stylu Ścieżka Wielkiego Strachu albo Droga Zbłąkanych Wędrowców.

Na biegówki to jeden z lepszych rejonów w Sudetach, szczególnie okolice Zieleńca.

Główne bazy to Duszniki-Zdrój i Polanica-Zdrój - oba mają połączenia autobusowe i wybór noclegów. Z Wrocławia niecałe dwie i pół godziny drogi.

Jagodna

Góry Bystrzyckie

Góry Izerskie to pasmo w Sudetach Zachodnich, rozciągające się po polskiej i czeskiej stronie granicy, oddzielone od Karkonoszy Przełęczą Szklarską. Nie są to góry imponujące wysokością ani widokowe w klasycznym sensie - łagodne, wyrównane wierzchowiny, gęste lasy i rozległe torfowiska nadają im zupełnie inny charakter niż sąsiednim Karkonoszom. To pasmo dla tych, którzy wolą spokój nad efekty - i dla tych, którzy przyjeżdżają tu zimą na biegówki.

Polska część pasma dzieli się na dwa grzbiety: wyższy Grzbiet Wysoki na południu z kulminacją Wysokiej Kopy (1126 m) i niższy Grzbiet Kamienicki na północy. Główne bazy to Świeradów-Zdrój i Szklarska Poręba, z której Góry Izerskie są naturalnym przedłużeniem wycieczek karkonoskich.

 to najwyższy szczyt Gór Izerskich i jeden z punktów Korony Gór Polski. Jest tu jedna osobliwość - na sam szczyt nie prowadzi żaden znakowany szlak. Czerwony szlak przebiega w pobliżu, a na wierzchołek odbija wyraźna ścieżka zajmująca około 10 minut. Szczyt zalesiony, bez widoków - ale punkt na mapie dla tych, którzy zbierają Koronę.

 to najpopularniejszy szczyt pasma, głównie ze względu na kolej gondolową ze Świeradowa-Zdroju, która dowozi niemal pod schronisko. Schronisko PTTK na Stogu Izerskim jest uważane za jedno z ładniejszych w Sudetach - charakterystyczny styl śląsko-łużycki. Spod schroniska i z okolic wierzchołka panorama na Pogórze Izerskie i Grzbiet Kamienicki. Na południowych zboczach Stogu biorą początek liczne strumyki dające początek Izerze.

 to skalisty wierzchołek na wschodnim krańcu Wysokiego Grzbietu, z wieżą widokową, skąd przy dobrej pogodzie widać Karkonosze i całe pasmo. Dostępny ze Szklarskiej Poręby.

 leży na granicy polsko-czeskiej, najwyższy szczyt czeskiej części Gór Izerskich. W pobliżu szczytu stoi wieża widokowa z panoramą na Góry Łużyckie i czeską część pasma. Dojście z rejonu Stogu Izerskiego.

 to rozległe torfowisko w dolinie między Wysokim Grzbietem a Średnim Grzbietem - i jednocześnie najzimniejsze miejsce w Polsce. Najniższa zanotowana temperatura wynosiła -36°C. Stoi tu Chatka Górzystów, otwarta przez cały rok, w budynku dawnej szkoły. Jedno z tych miejsc, które wyglądają inaczej zimą i latem, i warto zobaczyć w obu wersjach.

 to centrum narciarstwa biegowego nie tylko w Polsce, ale w całych Karpatach. Co roku odbywa się tu Bieg Piastów - jeden z największych maratonów narciarskich w Europie - oraz czeska Jizerská padesátka po drugiej stronie granicy. Latem Jakuszyce to baza do pieszych i rowerowych wypraw w grzbiety.

 na Izerskich Garbach - najwyżej położona odkrywkowa kopalnia kwarcu w Polsce, dostępna z czerwonego szlaku. Niezwykłe miejsce, które rzadko trafia na listy atrakcji, a robi wrażenie.

 przy czerwonym szlaku - jeden z lepszych punktów widokowych w polskiej części pasma, z panoramą na Wysoki Grzbiet i przy dobrej pogodzie Karkonosze.

Góry Izerskie sprawdzają się dla osób, które nie szukają dramatycznych widoków ani technicznie trudnych szlaków. Łagodne grzbiety, szeroke drogi leśne i dukty to raj dla rowerzystów - latem to jeden z lepszych rejonów rowerowych w Sudetach. Zimą Jakuszyce i okolice to najlepiej przygotowany teren na biegówki w Polsce, z kilkudziesięcioma kilometrami tras. Z dziećmi - bez stresu na większości szlaków.

Jedna osobliwość: Hala Izerska to polskie zimno z innej kategorii. Jeśli planujesz wyjście w rejon torfowiska w zimie - ubranie jak na Tatry zimą, nie jak na Sudety.

Dwie główne bazy to Świeradów-Zdrój na zachodzie i Szklarska Poręba na wschodzie - ta druga jest jednocześnie bramą do Karkonoszy. Z Jeleniej Góry do Szklarskiej Poręby pociągiem, do Świeradowa autobusem. Z Wrocławia około dwóch i pół godziny drogi.

Wysoka Kopa

Góry Izerskie

Góry Orlickie to pasmo na pograniczu polsko-czeskim, z czego zdecydowana większość leży po stronie czeskiej. Polski fragment jest stosunkowo niewielki - kilka kilometrów głównego grzbietu - ale to właśnie tutaj wyrasta Orlica (1084 m), najwyższy szczyt polskiej części pasma, z wieżą widokową i widokami na Kotlinę Kłodzką i Masyw Śnieżnika. Jeśli chcesz poczuć te góry naprawdę, jeden dzień po polskiej stronie to za mało. Czeska część jest szersza, ma więcej szlaków i klimatyczne schroniska, do których warto się wybrać.

Pasmo rozciąga się na około 50 km i graniczy bezpośrednio z Górami Bystrzyckimi - te dwa pasma często łączy się w jedną wycieczkę i ma to sens, bo baza noclegowa jest wspólna.

 to najwyższy szczyt polskiej części i jeden z punktów Korony Sudetów Polskich. Na szczycie stoi wieża widokowa otwarta pod koniec 2020 roku, o wysokości 25 metrów - zbudowana w ramach transgranicznego projektu Czesko-Polski Szlak Grzbietowy. Stoi tu też obelisk upamiętniający trzy historyczne wizyty: cesarza Józefa II, Fryderyka Chopina w 1826 roku i prezydenta USA Johna Quincy Adamsa. Podejście nie jest trudne i spokojnie daje radę z dzieckiem.

 to już strona czeska - najwyższy szczyt całego pasma i najwyższy punkt Sudetów Środkowych. Własna wieża widokowa, dojście z Zieleńca lub od strony czeskiej przez Mostowice. Jeśli masz jeden dodatkowy dzień i chcesz zaliczyć oba szczyty, to jest możliwe z jednej bazy.

 oddziela Góry Bystrzyckie od czeskich Gór Orlickich na 25 km. Najpiękniejszy fragment jest po czeskiej stronie, przy schronisku Orlická chata U Rampušáka. Dojazd samochodem przez Lesice i Mostowice, parking przy schronisku. Knedliki w środku podobno robią swoje.

 po czeskiej stronie, jeden z bardziej znanych obiektów w całym paśmie. Duże, z panoramą na Góry Bystrzyckie i Masyw Śnieżnika przy dobrej pogodzie. Warto zaplanować tu postój przy przejściu przez grzbiet.

Fortyfikacje z okresu II wojny światowej

 - rozsiane po szlakach po obu stronach granicy. Nie ma tu jednego konkretnego miejsca, bo to sieć bunkrów i umocnień wzdłuż grzbietu. Warto mieć z tyłu głowy, że w pewnym momencie na szlaku po prostu na nie natrafisz.

 to dzielnica Dusznik-Zdroju, której nie da się pominąć, jeśli planujesz ten rejon zimą. Jeden z lepszych ośrodków narciarskich w Sudetach, z wyciągiem krzesełkowym, sztucznie ośnieżanymi trasami i 60 km przygotowanych tras biegowych. Latem spokojniejszy, ale nadal dobry punkt startowy na Wielką Desztnę.

Góry Orlickie to szlaki bez dramatycznych podejść, gęste lasy i spokój. Sprawdzają się dla osób, które nie muszą mieć widoku co pół godziny i cenią sobie to, że na szlaku można przez kilka godzin nie spotkać nikogo. Różnice wysokości są tu niewielkie, trasy są dobrze oznakowane, a teren po polskiej stronie jest przyjazny dla rodzin z dziećmi. Zimą to jeden z lepszych rejonów w Sudetach na biegówki.

Jedna uwaga praktyczna: jeśli planujesz przejście na czeską stronę, weź ze sobą dowód osobisty. Granica jest otwarta, ale warto mieć przy sobie dokument.

Główna baza to Duszniki-Zdrój - stąd zaczynają się szlaki na Orlicę i Wielką Desztnę, jest tu wybór noclegów i połączenia autobusowe. Z Wrocławia niecałe dwie i pół godziny. Polanica-Zdrój jako alternatywa jeśli planujesz łączyć z Górami Bystrzyckimi.

Orlica

Góry Orlickie

Góry Stołowe to wyjątkowe pasmo w Sudetach Środkowych, gdzie zamiast typowych grzbietów i szczytów dominują poziome płaskowyże z pionowymi ścianami skalnymi - efekt erozji piaskowca przez miliony lat. Szczeliniec Wielki (919 m) oferuje labirynt szczelin i korytarzy wykutych w skale, z widokiem na całe pasmo z platformy na szczycie. Błędne Skały to z kolei gęsty skalny labirynt na poziomie grani, gdzie można błądzić między głazami przez dobre pół godziny. Tuż za czeską granicą, w zasięgu jednodniowej wycieczki, leżą Skały Adršpašskie - spektakularne miasto skalne z wieżami i iglicami piaskowca, równie piękne co zatłoczone w sezonie. Bazą wypadową dla całego rejonu w moim przypadku jest Polanica-Zdrój, spokojne uzdrowisko z dobrym dojazdem do większości szlaków.

Góry Stołowe są jedynym w Polsce pasmem o płytowej budowie geologicznej - warstwy górnokredowych piaskowców leżą niemal poziomo, co nadaje górom ich charakterystyczny, stołowy kształt. Park Narodowy Gór Stołowych, obejmujący polską część pasma, utworzono w 1993 roku. W jego otulinie leżą uzdrowiska: Polanica-Zdrój, Duszniki-Zdrój, Kudowa-Zdrój i Lewin Kłodzki.

Najwyższy szczyt pasma i główna atrakcja. Na płaskowyż szczytowy prowadzi szlak z Karłowa - wejście przez około 680 kamiennych stopni. Powyżej schroniska PTTK zaczyna się płatna trasa turystyczna przez labirynt skalny z nazwanymi formacjami - Fotel Pradziada, Diabelska Kuchnia, Wielbłąd, Małpa. W najgłębszej szczelinie śnieg potrafi leżeć do czerwca. Trasa turystyczna jest jednokierunkowa i w szczycie sezonu obowiązują limity wejść - warto kupić bilet wcześniej. Z platform widokowych widać Karkonosze, Góry Bystrzyckie i Orlickie oraz czeską stronę pasma.

Mała uwaga praktyczna: z dużym plecakiem przez wąskie przesmyki labiryntu może być problem.

Skalny labirynt na stokach masywu Skalniak (drugi co do wysokości szczyt pasma, 915 m), na wysokości 853 m. Obszar około 21 hektarów - szczeliny i zaułki między kilkunastometrowymi blokami piaskowca, w najwęższych miejscach dosłownie kilkadziesiąt centymetrów szerokości. Trasa turystyczna jest jednokierunkowa, przejście zajmuje około 40-50 minut. Z punktu widokowego Skalne Czasze widok na Szczeliniec Wielki i przy dobrej pogodzie Karkonosze. Wejście płatne, w sezonie obowiązują bilety - podobnie jak na Szczelińcu warto zaplanować wcześniej. Zimą wstęp bezpłatny, ale trasa na własną odpowiedzialność.

 w okolicach Wambierzyc - formacje piaskowcowe o charakterystycznym kształcie kapeluszy, efekt erozji dwóch warstw piaskowca o różnej twardości.

 - barokowa kaplica, której ściany i sufit wyłożone są ludzkimi czaszkami i kośćmi. Jedno z niewielu takich miejsc w Europie.

 - wieś z barokową bazyliką na wzgórzu, nazywana śląską Jerozolimą. Cel pielgrzymek od XVII wieku.

 po czeskiej stronie granicy - miasto skalne z wieżami i iglicami piaskowca, znacznie większe niż polskie atrakcje pasma. Dojazd z Polanicy lub Kudowy zajmuje około godziny. W szczycie sezonu tłoczne, warto przyjechać rano.

Góry Stołowe sprawdzają się dla każdego - szlaki są łagodne, różnice wysokości niewielkie, a główne atrakcje dostępne dla rodzin z dziećmi. Szczeliniec i Błędne Skały to cele, które można połączyć w jeden dzień z Karłowa. Z psem na Szczelińcu można dojść do schroniska, ale trasy turystycznej labiryntu z psem nie przejdziesz - wąskie przesmyki to uniemożliwiają.

Główne bazy to Polanica-Zdrój, Duszniki-Zdrój i Kudowa-Zdrój. Do Karłowa - głównego punktu startowego pod Szczeliniec i Błędne Skały - można dojechać samochodem lub busem z Kudowy. Z Wrocławia około dwóch i pół godziny drogi.

Szczeliniec Wielki

Góry Stołowe

Karkonosze to najwyższe pasmo Sudetów, z Śnieżką (1603 m) na czele. Grań główna prowadzi przez rozległe, wietrzne płaskowyże, gdzie subalpejski klimat potrafi zaskoczyć nawet latem - mgły, porywisty wiatr i kosodrzewina tworzą zupełnie inny świat niż beskidzkie lasy poniżej. Po drodze są punkty, które zostają w pamięci: schronisko Samotnia nad Małym Stawem, skalne formacje Pielgrzymy i Słonecznik, lodowcowe Śnieżne Kotły. Na zachodnim krańcu pasma Szklarska Poręba daje dostęp do Wodospadu Kamieńczyka i Wodospadu Szklarki, a w pobliżu góruje Zamek Chojnik. Karkonosze są jednocześnie jednymi z najłatwiej dostępnych i najbardziej efektownych gór w Polsce - co przekłada się na tłumy o każdej porze roku.

Pasmo rozciąga się na około 40 km, od Przełęczy Szklarskiej na zachodzie do Przełęczy Lubawskiej na wschodzie, i leży na granicy polsko-czeskiej. Szlaki grzbietowe przechodzą swobodnie z jednej strony na drugą. Dwie główne bazy to Karpacz na wschodzie i Szklarska Poręba na zachodzie.

 to najwyższy szczyt Sudetów i zarazem najwyższy szczyt Czech. Leży na granicy polsko-czeskiej, wznosi się w zachodniej części Czarnego Grzbietu. Na szczycie stoi charakterystyczne obserwatorium meteorologiczne w kształcie przypominającym latające spodki - jeden z najbardziej rozpoznawalnych obiektów w polskich górach. Zgodnie z danymi z Wikipedii, Śnieżka jest przykryta mgłą lub chmurami średnio przez 296 dni w roku - co warto mieć z tyłu głowy planując wejście. Z Karpacza prowadzi kilka szlaków o różnym charakterze, jest też wyciąg krzesełkowy na Kopę, skąd do szczytu zostaje około 40 minut marszu.

 to drugi co do popularności szczyt, na zachodnim krańcu pasma, z bazą w Szklarskiej Porębie. Na szczycie schronisko z widokiem na Kotlinę Jeleniogórską i Góry Izerskie. Jest tu wyciąg krzesełkowy ze Szklarskiej Poręby - dwuodcinkowy, całoroczny.

Szrenica i Śnieżka razem tworzą klasyczne przejście grzbietem - około 35 km, możliwe w jeden długi dzień lub dwa dni z noclegiem w schronisku.

 to dwa cyrki polodowcowe wcięte w stoki - Mały i Wielki Śnieżny Kocioł, oddzielone skalistą grzędą. Wikipedia wymienia łącznie sześć kotłów lodowcowych na północnym stoku Karkonoszy - Śnieżne Kotły są najbardziej efektownym i najłatwiej dostępnym z nich.

 to schronisko nad Małym Stawem, jedno z najbardziej klimatycznych w polskich górach.

 to charakterystyczne granitowe formacje skalne przy szlakach z Karpacza.

 przy szlaku ze Szklarskiej Poręby - najwyższy wodospad w polskich Karkonoszach.

 bliżej centrum Szklarskiej Poręby, krótki spacer z parkingu.

 - ruiny zamku na skalistym wzgórzu w pobliżu Szklarskiej Poręby.

 w Karpaczu - drewniany kościół pierwotnie zbudowany w Norwegii na przełomie XII i XIII wieku, przeniesiony do Karpacza w 1842 roku.

Karkonosze mają sieć schronisk rozstawionych wzdłuż grani i dolin - można planować trasy noclegowe bez konieczności powracania do bazy w dolinie. 

 na szczycie to trzy najczęściej odwiedzane. 

 na trasie grzbietowej to dobre opcje przy dłuższych przejściach.

Karkonosze sprawdzają się dla każdego - od pierwszej wycieczki górskiej po wielodniowe przejścia grzbietem z noclegami w schroniskach. Z dziećmi najlepiej sprawdzają się trasy do Samotni i wodospadów. Z psem w Karkonoskim Parku Narodowym można na większości szlaków na smyczy - kilka odcinków jest wyłączonych ze względów przyrodniczych, warto sprawdzić mapę KPN przed wyjściem.

Zimą Karkonosze są osobnym doświadczeniem - szadź na kosodrzewinie, wyciągi narciarskie w Szklarskiej Porębie i Karpaczu, ale też warunki które potrafią być poważne nawet przy niegroźnie wyglądającej prognozie w dolinie.

Dwie główne bazy to Karpacz i Szklarska Poręba. Do Szklarskiej Poręby dojazd pociągiem z Jeleniej Góry, do Karpacza autobusem lub busem. Z Wrocławia około dwóch godzin drogi.

Śnieżka

Karkonosze

Mała Fatra to słowacki park narodowy, niecałe dwie godziny jazdy od granicy w Zwardoniu. Dla Polaka z południa kraju to jeden z łatwiej dostępnych kierunków za granicą, a w zamian dostaje się góry, które wyglądają inaczej niż cokolwiek po polskiej stronie. Główna baza to Terchová i przysiółek Biely Potok - stąd wychodzą najważniejsze szlaki.

Pasmo ma dwie bardzo różne twarze. Janosikowe Diery to wąwozy, drabinki i wodospady - szlak w cieniu skalnych ścian, gdzie widoki na góry pojawiają się dopiero po wyjściu. Grań z Rozsutcami, Stohiem i Chlebem to zupełnie inne doświadczenie - otwarta, widokowa, z panoramami na Tatry i Wielki Krywań. Jedno z drugim można połączyć w jeden długi dzień, co większość turystów robi.

 to symbol Małej Fatry - rozpoznawalny strzelistą sylwetką nawet z daleka - z Beskidu Żywieckiego widać go przy dobrej pogodzie. Na szczyt prowadzi czerwony szlak z Przełęczy Medzirozsutce, z łańcuchami i drabinkami, około godziny podejścia. Ze szczytu widać Wielki Krywań, Tatry, Niżne Tatry i siostrzaną Wielką Fatrę.

 jest niższy, ale wielu uważa go za trudniejszy do zdobycia niż Wielki. Podejście krótkie, ale strome, z eksponowaną sekwencją łańcuchów. Z góry widok przede wszystkim na Wielki Rozsutec i Dierovą Dolinę. Zejście zielonym szlakiem w kierunku Bieleho Potoku.

 to najwyższy szczyt całego pasma. Wejście z Chaty pod Chlebom przez Chleb i grań - trasa długa, ale bez trudności technicznych. Panorama z wierzchołka obejmuje praktycznie całą Słowację przy dobrej pogodzie.

 to szczyty na głównej grani, dostępne z Chaty pod Chlebom lub od strony Terchovej. Mniej oblegane niż Rozsutce, z widokami porównywalnymi lub lepszymi. Dobry kierunek jeśli chcesz mieć grań bez kolejek na łańcuchach.

Trzy wąwozy - Dolné, Nové i Horné Diery - wyżłobione przez Dierový Potok w wapiennych skałach. Dolné są najłatwiejsze i dwukierunkowe. Nové są jednokierunkowe - warto zaczynać od nich żółtym szlakiem. Horné to najbardziej spektakularny fragment: drabinki, mokre skały, wodospady jedna za drugą. Sama pętla przez Diery zajmuje 3 do 4 godzin. Z wejściem na Mały Rozsutec - cały dzień. Start i koniec w Bielym Potoku, parking przy Hotelu Diery.

Jedna uwaga: w szczycie sezonu tworzą się kolejki na drabinkach. Warto wyjść wcześnie rano.

Mała Fatra jest dość wymagająca mimo stosunkowo niewielkiej wysokości. Janosikove Diery z dziećmi - tak, od około 7 lat, o ile dziecko nie boi się drabinek i węższych przejść. Mały Rozsutec z dziećmi - odradzane ze względu na eksponowane łańcuchy. Z psem przez Diery - możliwe przy Dolnych i Nowych, przy Górnych drabinki mogą być problemem. Na Rozsutce z psem - odradzane.

Szlaki graniowe - Chleb, Stoh, Krywań - są dla psów w porządku, ale wymagają dobrej kondycji i liczenia na kilka solidnych godzin.

Od przejścia granicznego w Zwardoniu około 65 km do Terchovej, od Chyżnego około 80 km. Zdecydowanie najwygodniej samochodem - komunikacja publiczna ze strony polskiej jest kłopotliwa. Opcja z zachodu: pociąg przez Zwardoń do Żyliny, stamtąd komunikacja lokalna.

Parking przy Hotelu Diery w Bielym Potoku. Alternatywnie parking w Stefanovej, skąd jest nieco krótszy dojazd do części szlaków graniowych.

Waluta: euro. Ubezpieczenie turystyczne na Słowację warto mieć - ratownicy górscy mogą być płatni dla obcokrajowców bez odpowiedniego ubezpieczenia.

Wielki Krywań

Mała Fatra

Niżne Tatry to najdłuższe pasmo na Słowacji, rozciągające się przez środkową część kraju na prawie 80 km. Mimo nazwy nie są wcale niskie - zachodnia część ma kilka dwutysięczników, a najwyższy z nich, Ďumbier (2043 m), jest wyższy od jakiegokolwiek szczytu w polskich górach poza Tatrami. Nazwa pochodzi od położenia poniżej Tatr Wysokich, nie od wysokości.

Pasmo dzieli się na dwie bardzo różne części. Zachodnia - tzw. Tatry Ďumbierskie - to widokowa grań z dwutysięcznikami, kolejką gondolową na Chopok i największym ośrodkiem narciarskim na Słowacji. Wschodnia - Tatry Kráľovohoľskie - to bardziej lesisty, spokojniejszy teren z dużo mniejszym ruchem. Główna baza wypadowa to Demänovská Dolina i miejscowość Jasná, około półtorej godziny drogi od granicy.

 to najwyższy szczyt całego pasma. Na szczyt prowadzi jeden znakowany szlak - czerwony z przełęczy Krúpove sedlo - i z tego samego szlaku trzeba wracać. Podejście z Chaty Štefánika zajmuje około dwóch godzin. Widok z wierzchołka obejmuje Tatry Wysokie i Zachodnie, Małą i Wielką Fatrę, Góry Choczańskie i przy dobrej pogodzie Babią Górę. Na szczycie krzyż i słup triangulacyjny.

 jest w praktyce bardziej dostępny niż Ďumbier, bo dociera tu kolejka gondolowa z Jasnej - zarówno od strony północnej jak i południowej. Przy górnej stacji stoi Kamenná chata pod Chopkom, trzecie najwyżej położone schronisko na Słowacji. Sam szczyt jest kilka minut od stacji. Z Chopoka można przejść granią czerwonym szlakiem na Ďumbier - to nieco ponad dwie godziny w jedną stronę - albo w przeciwnym kierunku na Dereše. To jeden z tych przypadków, gdzie kolejka nie odbiera sensu wędrówki, bo grań między szczytami jest po prostu piękna.

 to trzeci dwutysięcznik w tej okolicy, na zachód od Chopoka. Mniej oblegany, widoki porównywalne. Dobry kierunek jeśli chcesz mieć grań bez tłumu przy górnej stacji kolejki.

 to najwyższy punkt wschodniej części pasma. Znacznie spokojniejszy rejon, mniej turystów, bardziej leśny charakter szlaków. Wieża widokowa na szczycie, pomnik i symboliczny cmentarz osób, które zginęły w górach.

Dolina jest częścią Parku Narodowego Niżnych Tatr i ma około 15 km długości. Jej główna atrakcja to jaskinie - tworzą jeden z najdłuższych systemów krasowych w Europie Środkowej, łącznie ponad 35 km odkrytych korytarzy, zinwentaryzowano tu około 300 jaskiń.

 - odkryta w 1921 roku, ze słynnymi kolorowymi naciekami i podziemnymi jeziorami - oraz 

 - znana od średniowiecza, z pierwszymi wzmiankami z 1299 roku, w której przez cały rok utrzymuje się lód. Obie jaskinie warto zaplanować na dzień z gorszą pogodą - w szczycie sezonu są kolejki, warto być wcześnie rano.

W pobliżu Jaskini Lodowej jest też Jaskinia Martwych Nietoperzy - mniejsza, ale udostępniona bezpłatnie.

Niżne Tatry są pasmem, gdzie naprawdę każdy znajdzie coś dla siebie. Kolejka na Chopok sprawia, że dwutysięcznik jest dostępny nawet bez kondycji - wysiada się przy schronisku i ma się widoki na całą Słowację. Dla kogoś kto chce poważniejszej wędrówki jest grań z Chopoka na Ďumbier bez żadnych ułatwień technicznych. Wschodnia część pasma to z kolei propozycja dla tych, którzy woleliby mieć szlak dla siebie.

Zimą Jasná jest największym ośrodkiem narciarskim w Karpatach - jeśli planujesz wizytę w sezonie narciarskim, warto wiedzieć że ruch jest tu zdecydowanie większy niż latem.

Główna baza to Demänovská Dolina i Jasná, około 5 km od Liptowskiego Mikulasza. Od granicy w Chyżnem około półtorej godziny drogi, od granicy w Zwardoniu podobnie. Z Katowic mniej więcej dwie i pół godziny.

Ďumbier

Niżne Tatry

Pieniny są inne niż reszta polskich gór. To pasmo stosunkowo niskie i kompaktowe, ale z krajobrazem, który nie ma odpowiednika w Polsce - wapienne skały opadające pionowo do rzeki, przełom Dunajca, który wygląda tak samo jak na starych rycinach. Pieniński Park Narodowy to jeden z najstarszych parków w Polsce i jednocześnie jeden z najbardziej obleganych. W szczycie sezonu na szlakach jest tłoczno, ale Pieniny mają coś, czego nie można zastąpić innym miejscem - i dlatego wracają tu ludzie, którzy rzadko jeżdżą w to samo miejsce dwa razy.

Pasmo dzieli się na trzy części: Pieniny Środkowe z Trzema Koronami, Pieniny Spiskie i Małe Pieniny z Wysoką. Główne bazy to Szczawnica, Krościenko nad Dunajcem i Sromowce Niżne.

 to symbol Pienin i jeden z najbardziej rozpoznawalnych szczytów w Polsce. Partia szczytowa składa się z pięciu wapiennych turni, z których najwyższa to Okrąglica. Na niej stoi metalowa platforma widokowa - wejście jest płatne, a budka z kasą jest tuż przy szczycie. Z platformy widać przełom Dunajca, Tatry, Gorce i Beskid Sądecki. Można wejść z Krościenka, Szczawnicy lub Sromowiec Niżnych - każda trasa zajmuje około 2 do 2,5 godziny.

 to niższy szczyt, ale widok z tarasu nad pionową ścianą opadającą wprost do Dunajca robi wrażenie niezależnie od pory roku. Stała tu przez ponad 500 lat reliktowa sosna - jeden z symboli Pienin - która w 2018 roku została poważnie uszkodzona przez podmuch śmigłowca podczas akcji ratunkowej, a w 2021 roku ponownie przez silny wiatr. Drzewo nadal stoi, ale wygląda inaczej niż na starych fotografiach. Sokolica wciąż jest warta wejścia - widok i miejsce nie zmieniły się, sosna po prostu nie jest już tym samym drzewem co wcześniej. Dojście przez Sokolą Perć ze Szczawnicy, z przeprawą promem przez Dunajec na początku trasy.

 to najwyższy szczyt całego pasma, leżący na granicy polsko-słowackiej w Małych Pieninach. Mniej popularna niż Trzy Korony, mniej ludzi na szlaku. Dojście przez Wąwóz Homole z Jaworek.

 - organizowany przez flisaków od XIX wieku, trasa z Sromowiec Kątów lub Sromowiec Niżnych do Szczawnicy lub Krościenka. Spływ trwa od 2 do 3 godzin. Flisacy opowiadają po drodze legendy i pokazują ciekawe miejsca. W szczycie sezonu warto kupić bilety wcześniej - kolejki potrafią być długie. Bilety i szczegóły na flisacy.pl.

 to głęboko wcięty jar w Małych Pieninach, zupełnie inny niż otwarte granie. Wejście z Jaworek, ścieżka prowadzi dnem wąwozu między skalnymi ścianami. Dobry cel na krótszą wycieczkę albo jako etap trasy na Wysoką.

 stoją naprzeciwko siebie po dwóch brzegach Jeziora Czorsztyńskiego. Między zamkami kursują stateczki turystyczne, co ułatwia zwiedzenie obu w jeden dzień. Zamek w Niedzicy jest lepiej zachowany i ma swoją legendę - kręcono tu serial Janosik.

 po stronie słowackiej, widoczny ze szlaków i z tratwy podczas spływu. Warto zajrzeć jeśli planujesz wyjście na słowacką stronę.

 nad Szczawnicą z kolejką linową - dobry punkt widokowy i wejście w zimie na stok narciarski.

Pieniny sprawdzają się dla każdego, co jest zarówno ich zaletą, jak i wadą w sezonie. Szlaki są stosunkowo krótkie i dobrze oznakowane, różnice wysokości niewielkie jak na górskie standardy - Trzy Korony czy Sokolica są realnymi celami nawet z małym dzieckiem. Spływ Dunajcem to atrakcja, której nie ma sensu omijać przy pierwszej wizycie - nawet jeśli nie jesteś typem człowieka, który wybiera zorganizowane atrakcje. Kilka godzin na tratwie to inny rodzaj kontaktu z Pieninami niż szlaki.

Jedna uwaga praktyczna: w Pienińskim Parku Narodowym obowiązuje zakaz wprowadzania psów. Na Trzy Korony i Sokolicę z psem nie wejdziesz.

Szczawnica i Krościenko nad Dunajcem leżą przy drodze krajowej nr 969 z Nowego Targu. Z Krakowa około 2 godzin drogi. Parkingi płatne przy głównych punktach startowych - w Krościenku przy kaplicy św. Rocha, w Szczawnicy przy wejściu do parku, w Sromowcach Niżnych przy przystani flisaków.

Wysoka

Pieniny

Słowacki Raj to park narodowy, który działa inaczej niż typowe góry. Nie ma tu głównego szczytu do zdobycia ani klasycznej grani. Zamiast tego jest sieć głębokich wąwozów wykutych przez górskie potoki w wapiennym płaskowyżu - i szlaki prowadzące ich dnem, po drabinkach, kładkach i metalowych stopniach przytwierdzonych bezpośrednio do skały. Część z nich jest jednokierunkowa, co oznacza, że trasy trzeba planować z góry, bo nie ma opcji zawrócenia.

Dla Polaka z południa kraju to jeden z najbliższych zagranicznych celów. Od granicy w Jurgowie około 65 km, od Łysej Polany podobnie - okolica Popradu, a potem kilkanaście kilometrów w kierunku Hrabušic i Podlesoka. Główna baza to właśnie Podlesok - są tu parkingi, camping, restauracje i wyjścia na dwa najpopularniejsze szlaki.

 to najbardziej znany wąwóz parku i najczęściej wybierany punkt startowy. Szlak jest jednokierunkowy, zielony, prowadzi dnem wąwozu do góry przez około 4 km. Po drodze drabinki przy wodospadach, kładki nad potokiem, miejsca gdzie ściany skalne zwężają się do kilku metrów. Największa atrakcja to Misové vodopady - układ kaskad z drabinkami po lewej stronie. Samo wejście zajmuje około dwóch godzin, powrót spokojnym leśnym duktem kolejne półtorej. Ważne: szlak jest bardzo popularny i w szczycie sezonu tworzą się kolejki przy drabinkach. Warto wychodzić wcześnie, najlepiej przed szóstą rano.

 to drugi filar parku i zupełnie inne doświadczenie niż Suchá Belá. Szlak prowadzi wzdłuż rzeki Hornad przez 13 km kanionu - miejscami kilkanaście metrów szerokości, głębokość do 150 metrów. Metalowe platformy i stopnie zawieszone nad nurtem rzeki, odcinki gdzie skała wybrzusza się nad głową. Szlak jest dwukierunkowy, co przy tłumie może być problemem na wąskich platformach. Polecana wersja to pętla z Podlesoka przez Suchą Belę na Kláštorisko i powrót Przełomem Hornadu - około 7,5 godziny i ponad 20 km łącznie. Poważna wycieczka na cały dzień.

 to wąwóz rzadziej wybierany niż dwa poprzednie, jeden z trudniejszych technicznie w parku. Szlak żółty, jednokierunkowy, około 3 godziny przejścia. Dobra opcja jeśli chcesz mieć szlak bez tłumów Suchej Beli.

 rozgałęzia się na dwie części. Mały Kyseľ jest łatwiejszy i dwukierunkowy. Wielki Kyseľ jest jednostronny i trudniejszy - jest tu jedyna via ferrata w całym parku, wejście wymaga osobnego biletu.

Polana w centralnej części parku na wysokości około 800 m, węzeł szlaków z kilku stron. Są tu ruiny dawnego klasztoru kartuzów, schronisko, punkt widokowy i darmowe toalety. Przy ruinach stoi pomnik upamiętniający katastrofę helikoptera ratowniczego z 2015 roku, w której zginęły cztery osoby ratujące turystę nad rzeką Hornad. Kláštorisko to naturalne miejsce na przerwę w środku dłuższej pętli.

Taras widokowy na krawędzi pionowej ściany skalnej opadającej około 150 metrów w dolinę Hornadu. Osobny cel z własnego parkingu w okolicach Čingova - wejście zajmuje około 45 minut żółtym szlakiem. Przy dobrej pogodzie widać Tatry. Jeden z tych punktów, które zostają w pamięci nieproporcjonalnie długo do wysiłku włożonego w dojście.

W południowej części parku, wpisana na listę UNESCO. W środku przez cały rok utrzymuje się lód - stalaktyty i stalagmity lodowe, podziemne hale. Dobry plan na dzień z gorszą pogodą.

Słowacki Raj nie jest miejscem dla dzieci poniżej 7-8 lat - drabinki, mokre skały i ekspozycja nad potokiem wymagają pewności ruchów. Starsze dzieci, które nie boją się wysokości i mają doświadczenie górskie, poradzą sobie dobrze szczególnie na Suchej Beli i Przełomie Hornadu. Z psem przez wąwozy - nierealnie, drabinki to wyklucza.

Jedno ostrzeżenie praktyczne: obuwie trekkingowe obowiązkowe - w Suchej Beli regularnie chodzi się środkiem potoku i mokrymi skałami. Rękawiczki przydają się na drabinkach - jest dużo zimnego metalu.

Z granicy w Jurgowie około 65 km przez Poprad. Główny punkt startowy: Autocamping Podlesok w miejscowości Hrabušice. Osobny parking przy Tomášovskim výhľadzie koło Čingova. Waluta: euro. Ubezpieczenie turystyczne warto mieć - akcje ratownicze na Słowacji są płatne.

Veľká Knola

Słowacki Raj

Są trasy, po których wracasz zmęczony. I są takie, po których wracasz naładowany czymś, czego nie umiesz za dobrze nazwać. Ta była z tej drugiej kategorii.

Pętla z Jaworek na Wysoką to 10 km i 573 m przewyższenia, więc na papierze wygląda skromnie. Jakieś 4 godziny marszu, trasa dostępna dla dzieci, rodzin, początkujących. Ale to co ta trasa ma w sobie, to nie są kilometry ani metry, tylko ten klimat, który coraz trudniej znaleźć w górach. Coraz częściej mam wrażenie, że idziemy przez krajobraz, a nie przez góry. Tutaj poczułem, że to drugie.

Zaczyna się od Wąwozu Homole i to jest uderzenie od razu. Komuś, kto chodził po Słowackim Raju - będzie to przypominać tamte wąwozy. Mniejsze, owszem, ale wrażenie podobne: ściany skalne po obu stronach, woda płynąca obok butów, oraz drewniane kładki. Dzień był pochmurny i wilgotny, bez deszczu, ale z tą górską wilgocią, która wchodzi wszędzie. Na niektórych odcinkach kijki przestały być wygodnym dodatkiem, a stały się realnym wsparciem. Warto je mieć.

Potem otwiera się zupełnie inny świat. Mijaliśmy krowy, owieczki, psy pasterskie wyczerpane po zaganianiu stada, bacówkę z oscypkami, które trudno było minąć obojętnie. I schronisko pod Durbaszką, które wygląda tak, jakby czas zatrzymał się tam kilkadziesiąt lat temu i nikt nie miał zamiaru go ruszać. Takie miejsca są coraz rzadsze. Cieplej się robi na sercu, jak się trafi na coś takiego.


Sama Wysoka jest częścią Korony Gór Polskich, więc zbieracze szczytów dostaną tu kolejny znaczek. Reszta dostanie po prostu dobry widok i poczucie, że góry wciąż potrafią zaskoczyć. Nawet w pochmurny dzień.

Wysoka - pętla z Jaworek przez Wąwóz Homole

Trasa przez wąwóz Homole i szczyt Wysoka (1050 m) w Pieninach.

Trasę na Trzy Korony zaczynamy żółtym szlakiem, który prowadzi w dużej mierze Wąwozem Szopczańskim - korytarzem między skalnymi ścianami. Jest tu mniej kładek niż w słynnym Wąwozie Homole, ale urokiem nie ustępuje mu wcale. Wyruszając około ósmej rano, mimo sierpniowego szczytu sezonu, trafiliśmy już na spore grono innych turystów, choć nie było jeszcze zbyt tłumnie.

Żółty szlak zmienia się w niebieski, którym wchodzi się już bezpośrednio na Trzy Korony. Jeśli chcecie zobaczyć widoki z tarasu widokowego, przygotujcie się na kolejkę po biletach - u nas trwała około 30 minut. Czy warto? Panorama na Tatry i okoliczne miasta rzeczywiście robi wrażenie. Czy bym to powtórzył? Tylko w innych warunkach - bez tłumu i czekania - wtedy tak.

Równie dobre widoki, a moim zdaniem dające większe pole do lepszego kadru, można znaleźć niżej - choćby na polanie, gdzie krzyżują się szlaki żółty i niebieski, jeszcze przed wejściem na szczyt. Takich punktów z widokiem na Tatry jest po drodze kilka. Mimo to samo dotarcie na szczyt i możliwość powiedzenia, że zdobyliście Trzy Korony, ma w sobie coś, czego nie zastąpi żaden inny punkt widokowy.

Po zejściu ze szczytu trasa robi pętlę zielonym szlakiem, który prowadzi w dużej mierze przez las - jest tu ciszej i spokojniej niż na głównej trasie. Zielony łączy się z powrotem z żółtym, którym wracamy pod schronisko Trzy Korony, równie urokliwe miejsce jak sama trasa.

Polecam tę wędrówkę każdemu - z dolnymi partiami szlaku poradzi sobie każdy, a na sam szczyt, przez kolejkę i tłum, dotrą tylko najbardziej zdeterminowani.

Trzy Korony - pętla ze Sromowiec Niżnych przez Wąwóz Szopczański

Pętla na Trzy Korony ze Sromowiec Niżnych przez Wąwóz Szopczański - jedna z piękniejszych i najczęściej polecanych tras w Pieninach.

Pieniny bez tłumu? Tak, to możliwe. Trzeba tylko wiedzieć skąd wejść.

Ruszyliśmy z Hałuszowej i przez dobry kawał tej trasy mieliśmy szlak niemal dla siebie. 13,9 km, 686 m przewyższenia, prawie pięć godzin w ruchu - na papierze brzmi poważnie, ale w terenie ta trasa po prostu płynie. Początkowo jest tak spokojnie i swojsko, że człowiek zapomina że idzie do jednego z najpopularniejszych miejsc w polskich górach. Las, cisza, czasem szelest - i tyle.

Dziecko szło bez żadnego marudzenia, co samo w sobie jest recenzją. Przez część trasy biegły przez ścieżkę drewniane bele wbudowane w ziemię - coś jakby naturalne stopnie. Nasze małe przeskakiwało je jedno po drugim, z pełnym skupieniem i radością. Dobrze wiedzieć, co potrafi zmotywować małego człowieka do marszu.

Żółty szlak to zupełnie inny świat. W miejscu gdzie nasze ścieżki się przecięły poczuliśmy to od razu - kolejka do kasy przy Trzech Koronach, tłum, czekanie jakieś koło godziny. Sobota, słońce, piękna pogoda - no to i ludzi jak na pielgrzymce. Podjęliśmy decyzję bez długiego namysłu i ruszyliśmy dalej na Zamkową Górę. Ludzi nadal sporo, ale już tak, żeby oddychać.

I to był dobry wybór. Trasa wynagrodziła nam wszystko - przestrzeń, widoki, ten specyficzny klimat który ciągnie do Pienin. Byliśmy tu pierwszy raz, ale na pewno nie ostatni.

Trzy Korony - szlak z Hałuszowej przez Zamkową Górę

Trasa z Hałuszowej na Trzy Korony (982 m) - symbol Pienin.

Jesień w Pieninach ma w sobie coś takiego, że nawet mżawka i szara mgła nie są w stanie zepsuć tego wyjazdu. My przynajmniej daliśmy się skusić, spakowane peleryny do plecaka i do przodu.

Mieszkaliśmy kilka dni w Krościenku nad Dunajcem, więc Sokolica była wręcz pod nosem. Trasa ma 10,81 km i 564 m przewyższenia, czas przejścia około 4 godziny. To szlak który naprawdę można polecić każdemu - dzieciom, początkującym, rodzinom, ludziom którzy góry znają tylko z weekendowych wypadów. Nic tu nie zaskoczy, nie przytłoczy, nie wymaga specjalnego przygotowania.

Szliśmy przez las skąpany w jesiennej wilgoci. Drzewa, mgła między koronami, cisza przerywana tylko krokami na mokrej ścieżce. Widoków ze szczytu za bardzo nie uświadczyliśmy, mgła robiła swoje, zdjęć też nie ma zbyt wiele. Ale właśnie o to chodzi - ta trasa broni się sama w sobie, nie tylko jako punkt widokowy.

Tuż przed szczytem trafia się na budkę z biletami. Płacić można i kartą, i gotówką, więc bez stresu. Przy okazji mają tam kilka podstawowych rzeczy - pamiątki, ale też kijki czy peleryny, na wypadek gdybyście o czymś zapomnieli w domu albo pogoda zaskoczyła was bardziej niż nas.

Polecam tę trasę bez wahania. Nawet w chmurach i z mokrymi butami było warto.

Sokolica - pętla z Krościenka nad Dunajcem

Pętla z Krościenka nad Dunajcem na Sokolicę (747 m)

Są miejsca, które trzeba po prostu zaliczyć. Zamek w Czorsztynie jest jednym z nich - i to nie dlatego, że ktoś tak powiedział w internecie, ale dlatego, że jak już tam staniesz i spojrzysz na jezioro, to po prostu rozumiesz dlaczego.

Zamek Czorsztyn

Zwiedzanie zamku w Czorsztynie z pięknymi widokami na jezioro Czorsztyńskie.

Wąwóz Homole - pętla z Jaworek przez Schronisko pod Durbaszką

Opis trasy

Zdjęcia

Najciekawsze punkty

Parking

Przeglądaj szlaki w regionie