Alpy Julijskie w zachodniej Słowenii to jeden z tych rejonów, gdzie góry wciąż potrafią zaskoczyć. Okolice Bovca, Kobaridu i Tolminu oferują coś innego niż pocztówkowy Bled - tu dominuje Dolina Soczy z intensywnie turkusową wodą rzeki i wodospad Boka, największy w Słowenii, opadający z impetem ze skalnej półki ponad doliną. Wyżej, na graniach takich jak Muzec (1612 m), krajobraz robi się dzikszy: kozice skaczące po stromych zboczach, jakby grawitacja ich nie dotyczyła, a gdzieniegdzie bacówka z pasterzem nawołującym swoje kozy wysoko ponad drzewami. To rodzaj górskiego doświadczenia, które trudno zaplanować i równie trudno zapomnieć.

Alpy Julijskie

Beskid Śląski to pasmo najbliżej zurbanizowanej części Śląska, a mimo to potrafiące zaskoczyć. Skrzyczne (1257 m) jako najwyższy szczyt przyciąga tłumy - krzesełkiem można wjechać wysoko i ominąć większość podejścia, ale szczyt ma swój charakter nawet przy sporej liczbie turystów. Klimczok to zupełnie inne doświadczenie - przy dobrej pogodzie z grani rozciąga się widok na Tatry, a wschód słońca stąd należy do tych, które zostają w pamięci na długo. Na Szyndzielnię prowadzi gondola dowożąca niemal pod samo schronisko, co czyni ją jednym z najbardziej dostępnych punktów widokowych w całych Beskidach. Błatnia z kolei to kierunek dla tych, którzy wolą spokój - sieć ścieżek, niektórych mniej obleganych nawet w sezonie, przystępnych dla każdego. Przy Przełęczy Salmopolskiej warto odbić na Malinowską Skałę - krótki szlak, a widok na dolinę wynagradza każdą minutę.

Beskid Śląski

Beskid Żywiecki to jedno z najwyższych i najbardziej zróżnicowanych pasm w polskich Karpatach. Babia Góra (1725 m) dominuje nad całym pasmem jako najwyższy szczyt, z alpejskim charakterem, który odróżnia ją od typowego beskidzkiego krajobrazu. Pilsko (1557 m) to drugi co do wysokości wierzchołek z rozległą panoramą na wszystkie strony. W zachodniej części pasma Wielka Racza i Rycerzowa mają zupełnie inny klimat - cichsze, bardziej pasterskie, z bacówką PTTK na Rycerzowej, która nadaje temu miejscu swojski, góralski charakter. Rysianka z kolei to kierunek dla tych, którzy chcą złapać widok na Tatry i nie zmęczyć się przy tym zbytnio - przy dobrej pogodzie panorama rozciąga się daleko na południe.

Beskid Żywiecki

Góry Bystrzyckie to pasmo w Sudetach Środkowych, które wyróżnia się przede wszystkim ciszą. Nie ma tu panoram co pięćset metrów ani tłumu na każdej ławce. Zamiast tego są długie, spokojne grzbiety porośnięte lasem, torfowiska jak to pod Zieleńcem, i trasy gdzie przez kilka godzin można nie spotkać żywej duszy. Najwyższym szczytem dostępnym szlakiem jest Jagodna (977 m) z wieżą widokową, ale to nie ona zostaje w pamięci najmocniej - zostaje atmosfera tych gór, która działa inaczej niż gdziekolwiek indziej w Sudetach.

Góry Bystrzyckie

Góry Orlickie to pasmo Sudetów Środkowych leżące na pograniczu polsko-czeskim, z czego zdecydowana większość leży po stronie czeskiej. Polski fragment jest niewielki, ale to właśnie tutaj wyrasta Orlica (1084 m) - najwyższy szczyt polskiej części pasma, z wieżą widokową i obeliskiem upamiętniającym między innymi wizytę Fryderyka Chopina w 1826 roku. Góry Orlickie nie zachwycają dramatycznym krajobrazem, ale oferują spokojne, zalesione szlaki.

Góry Orlickie

Mała Fatra to słowackie pasmo górskie z najwyższym szczytem Wielki Krywań (1709 m), znane przede wszystkim z wyjątkowej grani i dwóch bardzo różnych twarzy. Wielki i Mały Rozsutec - rozpoznawalne strzelistymi sylwetkami nawet z dalekiej panoramy Beskidu Żywieckiego - przyciągają tych, którzy szukają widoków i ekspozycji. Z kolei Janosikove Diery oferują zupełnie inne doświadczenie: wąwozy, drabinki i łańcuchy osadzone w skale, przypominające klimatem Słowacki Raj, tyle że w kameralniejszej skali. Pasmo jest łatwo dostępne z południa Polski, co czyni je jednym z częściej odwiedzanych słowackich parków narodowych.

Mała Fatra

Niżne Tatry rozciągają się przez środkową Słowację tworząc najdłuższe pasmo w kraju. Najwyższy szczyt, Ďumbier (2043 m), wznosi się w zachodniej części pasma w pobliżu Chopka i Demänovskiej Doliny z jej słynnymi jaskiniami. Grań główna, którą można przejść w całości szlakiem Cesta hrdinov SNP, oferuje widoki zarówno na Tatry jak i na słowackie niziny - a spokojniejszy wschód pasma wokół Kráľova hola jest znacznie mniej zatłoczony niż okolice Chopka, choć równie efektowny.

Niżne Tatry

Pieniny to jedno z najbardziej urokliwych pasm w polskich i słowackich Karpatach, rozciągające się wzdłuż granicy obu krajów nad przełomem Dunajca. Najwyższy szczyt całego pasma, Wysoka (1050 m), leży dokładnie na granicy polsko-słowackiej w Małych Pieninach, choć bardziej rozpoznawalne widokowo są Trzy Korony i Sokolica - ta ostatnia z tarasem nad pionową ścianą opadającą wprost do Dunajca. Wąwóz Homole to osobna atrakcja: głęboko wcięty jar z charakterem zupełnie innym niż otwarte granie. Na szlakach nie brakuje też żywej natury - pasące się owce i krowy są tu stałym elementem krajobrazu, który nadaje całości pasterski klimat trudny do znalezienia gdzie indziej.

Pieniny

Słowacki Raj to wyjątkowy park narodowy w środkowej Słowacji, gdzie turystyka oznacza coś zupełnie innego niż w typowych górach. Zamiast otwartych grani chodzi się tu przez głębokie wąwozy wykute przez górskie potoki - po drabinkach, łańcuchach i kładkach przytwierdzonych bezpośrednio do skały. Szlaki często są jednokierunkowe, co nadaje całości charakter przygody, a nie spaceru. Wisienką na torcie jest Tomášovský výhľad - taras widokowy na krawędzi pionowej ściany skalnej opadającej około 150 metrów w dolinę Hornadu, z widokiem, którego nie znajdziesz nigdzie indziej w okolicy.

Słowacki Raj

Żabnica Skałka. Kto startował stąd chociaż raz, ten wie, że to jedno z tych miejsc, skąd rozchodzą się drogi do wszystkiego, co najlepsze w Beskidzie Żywieckim, a przynajmniej w jego zachodniej części. Hala Boracza, Rysianka, Lipowska - brzmi znajomo? No właśnie. Ale ta pętla to nie jest ta słynna, przetarta przez wszystkich wersja. To jest ta inna - trochę dłuższa, trochę mniej ludzi, przynajmniej w pierwszej połowie. I zdecydowanie więcej dla nóg.

Początek trasy jest łagodny i można się przez to trochę uśpić. Pierwsze minuty dają złudne poczucie komfortu, ale jest jedno ale - po deszczach albo zimowych roztopach ten odcinek potrafi być naprawdę błotnisty. I to nie błoto symboliczne, tylko takie, w które wchodzisz i zastanawiasz się, czy but zostanie w środku. Więc jeśli idziecie po świeższych opadach, to polecam buty wysokie z prawdziwego zdarzenia, a nie coś ledwo turystycznego.

Potem trasa już jednostajnie idzie w górę i ty idziesz razem z nią. Warto mieć coś do jedzenia w plecaku - kanapka czy batonik na stromym podejściu to coś koniecznego z dwóch względów - pozwoli ci nabrać energii, ale też przystanąć na parę chwil i rozkoszować się okolicą. Kiedy wybieram tę pętle? Wtedy, kiedy chcę pobyć sam, zmęczyć się, wrócić do domu umordowanym, ale szczęśliwym.

Nagrodą jest Rysianka - to taki półmetek, po którym wiesz, że już będzie tylko w dół. I ta nagroda, owszem, jest dostępna ze szlaku zielonego szybciej, ale w tym wariancie jest po prostu piękniej. Piękne miejsce, widoki i klimat, który wynagradza całą wcześniejszą wędrówkę. Pętla przez Romankę, Rysiankę, Lipowską i Boraczą to trasa, która wyciska pot, ale też pozwala uchwycić to, co najlepsze - te momenty zachwytów. Różnorodność tego szlaku w ciągu jednego dnia jest niesamowita - w szczególności jesienią.

Żabnica Skałka - Romanka - Rysianka - Lipowska - Boracza

Trasa przez Romankę (1366 m), Rysiankę, Halę Lipowską i Halę Boraczą z Żabnicy Skałka.

Żabnica Skałka. Mam wrażenie, że tutaj wszystko się zaczyna - wszystkie najlepsze szlaki w tej części Beskidu Żywieskiego. Hala Boracza? Start z Żabnicy. Rysianka Lipowska? Start z Żabnicy. Romanka? Nie zgadniecie ;) Ale wracając do głównego wątku trasy - to klasyczna pętla przez trzy schroniska. Brzmi zachęcająco? Bo jest i to bardzo.

Trasę można zacząć zielonym szlakiem od Rysianki - to wariant, gdzie na początku wchodzicie więcej, ale potem, po około 2 godzinach, jesteście już na miejscu i delektujecie się widokami. Znowu można zrobić to nieco odwrotnie i ja osobiście polecam zacząć od czarnego szlaku na Halę Boraczą - a to dlatego, że do pierwszego schroniska dotrzecie po około godzinie, zdążycie odpocząć i bez zgrzytu ruszycie dalej. Zwróćcie uwagę, żeby po Hali Boracza odbić na czarny szlak, a potem żółty - za wdoki podziękujecie później. No chyba że szukacie nieco ochłody latem, to wtedy zielony szlak jak znalazł - jednak tutaj pominiecie piękne panoramy, które zapewnia nam żółty szlak.

Dla kogo? Mniejsze dzieci mogą mieć problemy z tym dystansem, więc szczerze mówiąc - to raczej trasa dla kogoś, kto ma już kilka szlaków za sobą i wie, czego się spodziewać. Ale też bez przesady - jak przystanki rozłożycie na większość dnia to i dla najmłodszych będzie to przygoda :)

Beskid Żywiecki w tej okolicy to otwarte hale, rozległe panoramy i ta specyficzna atmosfera, którą ciężko opisać, a która sprawia, że chcesz wracać. Nie ma tu alpejskich szczytów, ale jest coś innego - swojskość połączona z przestrzenią.

Żabnica Skałka - Rysianka - Lipowska - Boracza

Pętla z Żabnicy na Rysiankę, Halę Lipowską i Halę Boraczą.

Jakby ktoś zapytał mnie o trasę do polecenia komuś, kto nigdy wcześniej nie chodził po górach, albo komuś, kto ma ze sobą dziecko i nie chce niepotrzebnie ryzykować - powiedziałbym Hala Boracza. Bez zastanowienia.

Zaczynasz z Żabnicy Skałki. Spora część drogi idzie asfaltem. Jeśli nie robisz pętli, możesz właściwie całość przejść po drodze. To nie jest trasa dla kogoś, kto szuka dziczy ani walki z podejściem. Jest łagodna, wręcz rodzinna i na tym polega jej sens.

Na górze jest schronisko. I tu zaczyna się właściwy powód, dla którego warto tu wychodzić, szczególnie z dziećmi. Jagodzianki. Mój syn ma swój własny system oceniania tras - albo jest schronisko z zabawkami, albo jest coś słodkiego. Hala Boracza to ten drugi typ. Te jagodzianki są, mówiąc wprost, powodem, dla którego, nawet gdy sam robię dłuższą pętlę z tego samego punktu startowego, celowo schodzę przez schronisko. Wracam do domu z wypiekami w reklamówce i każdy w domu jest zadowolony.

Hala sama w sobie jest przyjemna. Otwarta przestrzeń, widok, spokój. Tyle. Nie oczekuj więcej i nie będziesz rozczarowany.

Ta trasa działa o każdej porze roku. Wiosną, latem, jesienią, zimą - każda wersja ma swój charakter. Zimą weź raczki do plecaka - to taka moja porada - miej je zawsze w plecaku, niezależnie od tego, czy ich użyjesz, czy nie. Te kilkaset gramów niczego nie zmieni, a da ci komfort, że jeżeli będzie taka potrzeba - to założysz. To jedyna rzecz, o której warto pamiętać.

Żabnica Skałka - Hala Boracza

Krótka pętla z Żabnicy na Halę Boracza

Hala Boracza nie jest trasą, którą polecam, kiedy szukasz widokówki do wrzucenia na Instagram. Jest trasą, którą polecam, kiedy chcesz po prostu pospacerować. A wersja, którą przedstawiam, to typowo spacerowa wersja.

Startujemy z Żabnicy Skałka. Początek to zielony szlak, który po jakimś czasie  odbija w czerwony - główny szlak beskidzki. Następnie po zejściu już przecinamy ulicę i zaczynamy od niebieskiego szlaku - aż do Hali Boraczej. Trochę dziwny ten szlak, jak się tak przyjrzeć. Ale czasem wybieram wędrówki na coś nowego, na parę kilometrów i żeby się zmęczyć - zmęczone nogi, za to umysł odpoczywa - to jest właśnie taka droga.

Na końcu jest schronisko na hali. I tam są jagodzianki, o których pisałem już wcześniej w innym opisie szlaku - jak nie mieliście okazji czytać - to po powiem jeszcze raz - kupcie sobie, są pyszne :) Szczerość wymaga, żebym przyznał, że to jeden z powodów, dla których warto tu trafić - musicie tylko uważać bo szybko znikają ;)

Żabnica - Hala Boracza - alternatywna pętla

Pętla na Halę Boraczą z Żabnicy przez Węgierską Górkę - alternatywa dla znanej drogi.

To wariant trasy na Romankę, ale z innym zejściem. Kto jeszcze nie czytał wpisu, to polecam zajrzeć na osobny opis szlaku, ale do rzeczy. Początek to spacerek po asfalcie, a następnie po szerokiej ścieżce, wzdłuż której biegnie potok. Niestety, szlak ten bywa mocno błotnisty, więc polecam wybrać się tutaj głównie po kilku suchych dniach. Pierwszym punktem na trasie jest Stacja Turystyczna Słowianka. Latem i jesienią to urok sam w sobie. To miejsce na pierwszą chwilę wytchnienia.

Po lekkiej przerwie pora na kolejny cel - Romanka - polecam obrócić się od czasu do czasu na szlaku, odetchnąć i podziwiać. Tutaj podejście już jest węższe niż na początku naszej trasy, ale wiedzie urokliwą leśną ścieżką. Sama Romanka nie ma widoków na lewo i prawo, ale ma klimat górskiego miejsca, gdzie od czasu do czasu spotkasz kogoś na szlaku, doświadczysz ciszy, dźwięków lasu i możesz na chwilę zamknąć oczy.

Po tym przystanku będzie już głównie w dół - żółty szlak prowadzi aż pod samo schronisko PTTK Rysianka, po drodze oferując kilka hal, z których można podziwiać okolice. Będąc na Rysiance to już najlepsza pora na główną regenerację - ogromna przestrzeń, w dobry dzień widok na Tatry, więc nic tylko zabrać koc do plecaka i rozpocząć piknik :) Dodatkowo możecie odwiedzić Schronisko PTTK na Hali Lipowskiej - oba schroniska są oddalone od siebie o około 10 minut drogi - idealnie, gdy zbieracie pieczątki i chcecie poszerzyć kolekcję.

I tutaj pora na powrót - inny niż w przypadku wersji oryginalnej - tym razem szlakiem zielonym. Trzeba się nieco cofnąć ze Schroniska na Halę Pawlusia i tam kontynuować trasę w dół. Jedna uwaga - w pewnym momencie szlak skręca ostro w prawo - postarajcie się nie przegapić odejścia. Ale jeżeli przegapicie, to ścieżka na wprost też powinna was doprowadzić do szlaku według map turystycznych. Niestety jeszcze tego nie badałem.

Żabnica Skałka - Romanka - Rysianka

Trasa z Żabnicy Skałka na Rysiankę (1254 m) przez Romankę (1366 m).